Byggingarefni nafnanna
Nafnliðir
Hvað merkir -dís? En Arn- eða -steinn? Hér eru liðirnir sem íslensk nöfn eru sett saman úr.
Mörg íslensk nöfn eru eins og kubbar: þau eru sett saman úr tveimur nafnliðum. Hvor liður á sér sína merkingu og saman mynda þeir nafn. Arn- (örn) og -dís (gyðja) verða að Arndísi, Sig- (sigur) og -rún (leyndardómur) að Sigrúnu, og Þor- (þrumuguðinn Þór) og -steinn að Þorsteini.
Siðurinn er ævagamall og sameiginlegur germönskum þjóðum. Þýska nafnið Adelheid og íslenska Aðalheiður eru til dæmis sett saman úr sömu liðum. Merkingin er þó sjaldnast tekin bókstaflega: Hrafnhildur þýðir ekki endilega „hrafnaorrusta“. Að fornu völdu menn liði sem hljómuðu vel og báru góða merkingu, og oft voru þeir sóttir í nöfn foreldra eða forfeðra. Þannig getur barn enn í dag borið brot úr nöfnum ömmu og afa.
Hér eru allir liðir sem koma fyrir í að minnsta kosti þremur nöfnum á vefnum. Smelltu á lið til að sjá hvað hann merkir og hvaða nöfn bera hann.
Fyrri liðir 88
Fremst í nafninu, eins og Arn- í Arndísi.
- Aðal- göfgi, ætt 16 nöfn
- Arn- örn 38 nöfn
- Auð- auðæfi, gæfa 14 nöfn
- Álf- álfur 11 nöfn
- Ár- árgæska, góðæri 14 nöfn
- Ás- goð af ætt ása 29 nöfn
- Ást- ást 23 nöfn
- Bald- goðið Baldur 3 nöfn
- Berg- klettur, eða björg, vernd 22 nöfn
- Bjarg- klettur, hjálp 7 nöfn
- Bjarn- björn 18 nöfn
- Bjart- bjartur, skínandi 5 nöfn
- Björg- hjálp, vernd 7 nöfn
- Björn- björn 3 nöfn
- Borg- vígi, vernd 7 nöfn
- Brim- brim, öldurót 4 nöfn
- Bryn- brynja 12 nöfn
- Dag- dagur, birta 12 nöfn
- Dal- dalur 9 nöfn
- Dan- Dani 4 nöfn
- Dýr- dýrmætur, kær 5 nöfn
- Ein- einn, einstakur 8 nöfn
- Eir- miskunn, friður 3 nöfn
- Eld- eldur 9 nöfn
- Elín- kvenmannsnafnið Elín 9 nöfn
- Engil- engill 5 nöfn
- Ey- eyja 24 nöfn
- Fann- snjóskafl 6 nöfn
- Finn- Sami, eða sá sem finnur 14 nöfn
- Frey- frjósemisgoð, merkir „herra“ 13 nöfn
- Frið- friður, vernd 33 nöfn
- Geir- spjót 19 nöfn
- Gest- gestur 3 nöfn
- Gísl- gísl 4 nöfn
- Gló- ljómi, birta 3 nöfn
- Grím- gríma, hjálmur 7 nöfn
- Guð- guð 36 nöfn
- Gunn- orrusta 26 nöfn
- Haf- haf 14 nöfn
- Hall- steinn, hella 28 nöfn
- Heið- heiður, sæmd, eða heiður himinn 17 nöfn
- Her- her, lið 23 nöfn
- Hildi- orrusta 10 nöfn
- Hjálm- hjálmur 10 nöfn
- Hjör- sverð 5 nöfn
- Hólm- hólmi, eyja í á eða vatni 9 nöfn
- Hrafn- hrafn 13 nöfn
- Hróð- frægð, lof 4 nöfn
- Hug- hugur 7 nöfn
- Hún- bjarnarhúnn 4 nöfn
- Ing- Yngvi-Freyr, frjósemisgoð 11 nöfn
- Ingi- Yngvi-Freyr, frjósemisgoð 24 nöfn
- Ís- ís 20 nöfn
- Jón- karlmannsnafnið Jón (hebr. „Guð er náðugur“) 16 nöfn
- Ketil- ketill, hjálmur 4 nöfn
- Kol- kol, svartur 10 nöfn
- Krist- Kristur 29 nöfn
- Lauf- lauf 3 nöfn
- Lín- hör, lín 5 nöfn
- Ljós- ljós, birta 3 nöfn
- Magn- máttur, kraftur 8 nöfn
- Mar- haf 12 nöfn
- Odd- oddur, spjótsoddur 19 nöfn
- Pál- karlmannsnafnið Páll (lat. „lítill“) 7 nöfn
- Rafn- hrafn 3 nöfn
- Ragn- goðmögn, goðin 5 nöfn
- Reyn- reynitré 3 nöfn
- Rós- rós 12 nöfn
- Sal- salur, hús 7 nöfn
- Sig- sigur 31 nafn
- Sigur- sigur 44 nöfn
- Snjó- snjór 3 nöfn
- Snæ- snjór 14 nöfn
- Sól- sól 27 nöfn
- Stein- steinn 28 nöfn
- Sumar- sumar 3 nöfn
- Svan- svanur 19 nöfn
- Svein- piltur, ungur maður 18 nöfn
- Sæ- haf 27 nöfn
- Torf- torf 3 nöfn
- Unn- bylgja, alda 6 nöfn
- Úlf- úlfur 8 nöfn
- Val- fálki, eða val, þeir sem falla í orrustu 25 nöfn
- Vé- helgur staður 11 nöfn
- Vil- vilji 14 nöfn
- Víg- / Vig- bardagi 11 nöfn
- Þjóð- þjóð, fólk 9 nöfn
- Þór- / Þor- þrumuguðinn Þór 54 nöfn
Seinni liðir 72
Aftast í nafninu, eins og -dís í Arndísi.
- -berg klettur, eða björg, vernd 29 nöfn
- -bergur klettur, eða björg, vernd 22 nöfn
- -bert bjartur, frægur 11 nöfn
- -bjarni björn 4 nöfn
- -bjartur bjartur, skínandi 12 nöfn
- -björg hjálp, vernd 52 nöfn
- -björk birkitré 3 nöfn
- -björn björn 37 nöfn
- -björt björt, skínandi 24 nöfn
- -bogi bogi 4 nöfn
- -borg vígi, vernd 27 nöfn
- -brandur sverð, eldur 6 nöfn
- -brá augnahár, augabrún 9 nöfn
- -dís gyðja, kona 72 nöfn
- -dór Þór, þrumuguðinn 12 nöfn
- -dóra Þóra, kvenkynsmynd af Þór 7 nöfn
- -dögg dögg 3 nöfn
- -ey eyja 50 nöfn
- -finna kona af ætt Sama 12 nöfn
- -finnur Sami, eða sá sem finnur 14 nöfn
- -freður friður, vernd 4 nöfn
- -fríður fögur, fríð 45 nöfn
- -garður garður, vernd 5 nöfn
- -geir spjót 35 nöfn
- -gerður garður, vernd 30 nöfn
- -gestur gestur 3 nöfn
- -gils gísl 6 nöfn
- -grímur gríma, hjálmur 13 nöfn
- -gunnur orrusta 7 nöfn
- -heiður sæmd, eða heiðríkja 33 nöfn
- -hildur orrusta 43 nöfn
- -jón karlmannsnafnið Jón (hebr. „Guð er náðugur“) 10 nöfn
- -katla ketill, hjálmur 7 nöfn
- -kell ketill, hjálmur 13 nöfn
- -laug helguð, vígð 32 nöfn
- -laugur helgaður, vígður 22 nöfn
- -leif arfur, afkomandi 16 nöfn
- -leifur arfur, afkomandi 18 nöfn
- -leikur leikur 3 nöfn
- -lilja lilja 5 nöfn
- -lind uppspretta, eða linditré 5 nöfn
- -lín hör, lín 13 nöfn
- -lína hör, lín 3 nöfn
- -mann maður 18 nöfn
- -mar frægur, mær 36 nöfn
- -mey stúlka, mær 7 nöfn
- -móður hugrekki, ákafi 5 nöfn
- -munda vernd, hönd 5 nöfn
- -mundur vernd, hönd 34 nöfn
- -ný ný, ung 34 nöfn
- -oddur oddur, spjótsoddur 3 nöfn
- -ólfur úlfur 16 nöfn
- -ráður ráð, ráðsnilld 3 nöfn
- -ríður fríður, fögur 7 nöfn
- -ríkur voldugur, höfðingi 4 nöfn
- -rós rós 27 nöfn
- -rún leyndardómur, rúnir 43 nöfn
- -sól sól 6 nöfn
- -steinn steinn 24 nöfn
- -sveinn piltur, ungur maður 3 nöfn
- -týr goð 8 nöfn
- -unn líklega unna, „að elska“, eða unnur, „bylgja“ 10 nöfn
- -úlfur úlfur 8 nöfn
- -valdur vald, sá sem ræður 10 nöfn
- -varður vörður, gæslumaður 11 nöfn
- -veig styrkur, kraftur 20 nöfn
- -viður tré, skógur 3 nöfn
- -vin vinur 13 nöfn
- -vör gætin, varkár 11 nöfn
- -þór þrumuguðinn Þór 43 nöfn
- -þóra kvenkynsmynd af Þór 16 nöfn
- -þrúður styrkur, máttur 9 nöfn